คาราเต้ญี่ปุ่นร่วมมือกันเพื่อเส้นทางโอลิมปิก ขณะที่คาราเต้ไทยไปในทิศทางใด ?

ตอนผมอ่านประวัติคาราเต้ครั้งแรก ผมนึกไม่ถึงว่าอักษร 唐 ที่อ่านว่า คารา เดิมหมายถึงราชวงศ์ถังหรือจีน และ 手 หมายถึงมือ รวมกันแล้วสื่อถึงมือจีน เพราะศิลปะจากโอกินาวาผสานกับวิชาหมัดมวยจากจีนมาอย่างลึกซึ้ง แต่ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ที่ความสัมพันธ์ระหว่างญี่ปุ่นกับจีนตึงเครียด ชื่อที่สื่อถึงมือจีนจึงกลายเป็นเรื่องอ่อนไหว ที่ประชุมปรมาจารย์จึงเลือกอักษร 空 ซึ่งอ่านว่า คารา ได้เหมือนกัน

สำหรับผม การเปลี่ยนครั้งนั้นไม่ใช่แค่เรื่องการเมือง แต่ยกศาสตร์นี้จากวิชาต่อสู้ขึ้นเป็นวิถีหรือ โด คือการทำใจให้ว่าง ลดอัตตา เพื่อรับรู้สถานการณ์ตรงหน้าได้ชัดขึ้น ผมเล่าเรื่องนี้ให้ลูกศิษย์ที่ IMAC Dojo ฟังเสมอ เพราะคนที่เข้าใจว่าตัวเองกำลังฝึกอะไรอยู่ มักฝึกได้ไกลกว่าคนที่จำท่าได้อย่างเดียว ใครอยากอ่านสายธารของสายเกียวคุชินต่อ ผมแนะนำบทความ ประวัติคาราเต้ Shinkyokushinkai และเรื่องราวของ ปรมาจารย์มาสุทัตสึ โอยามะ ควบคู่กันไป

ความต่างของสองแนวทางเริ่มชัดตั้งแต่ปี 1969 ปีที่เกียวคุชินจัดศึกโอเพ่นออลเจแปนครั้งแรกด้วยกติกาน็อกดาวน์ที่ปะทะกันจริง ต่างจากกติกาซุนโดเมะ (寸止め) ที่ยั้งอาวุธก่อนถึงตัวและตัดสินด้วยคะแนน ทั้งสองแนวทางต่างมีเหตุผลของตัวเอง แต่เมื่อเวลาผ่านไปหลายสิบปี ความต่างนั้นก็กลายเป็นกำแพงเชิงองค์กร

ฝั่งฟูลคอนแทกต์เริ่มขยับจากการประชุมที่ย่านอากาซากะ เมื่อวันที่ 9 เมษายน 2012 ก่อนตั้งสหพันธ์คาราเต้ฟูลคอนแทกต์แห่งญี่ปุ่นหรือ JFKO สำเร็จเมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2013 พร้อมรวบรวมรายชื่อสนับสนุนให้คาราเต้เข้าโอลิมปิกได้ 1,033,095 รายชื่อ และในเดือนกันยายนปีเดียวกัน โตเกียวก็ได้รับเลือกเป็นเจ้าภาพโอลิมปิก 2020 ซึ่งยิ่งเร่งให้ทุกฝ่ายต้องคุยกัน

จุดที่ผมคิดว่าสำคัญที่สุดคือวันที่ 16 เมษายน 2015 เมื่อสหพันธ์คาราเต้แห่งญี่ปุ่น (JKF) ภายใต้ประธานทาคาชิ ซาซางาวะ กับองค์กรคาราเต้เกียวคุชินภายใต้ประธานโชเค มัตสึอิ ลงนาม บันทึกความร่วมมือในฐานะองค์กรไมตรี เพื่อผลักดันคาราเต้เข้าโอลิมปิกร่วมกัน นี่ไม่ใช่การยุบรวมกติกา แต่คือการยอมรับว่าอีกฝ่ายมีที่ทางของตัวเอง

ผลลัพธ์ที่เห็นคือคาราเต้ได้บรรจุในโตเกียวโอลิมปิก 2020 ด้วยกติกาของ WKF และแม้จะไม่ได้ไปต่อในปารีส 2024 มรดกเชิงความสัมพันธ์ก็ยังอยู่ ปี 2025 สายฟูลคอนแทกต์จัด ศึกฟูลคอนแทกต์คาราเต้ชิงแชมป์โลกครั้งที่ 1 ระหว่างวันที่ 31 พฤษภาคมถึง 1 มิถุนายน ที่ Ariake Arena กรุงโตเกียว บทเรียนที่ผมอยากให้วงการไทยเห็นคือ เอกภาพไม่จำเป็นต้องแปลว่ากติกาต้องเหมือนกัน แต่ต้องมีโต๊ะให้คุยกันอย่างจริงจัง

องค์กรคาราเต้ระดับชาติของไทยเริ่มต้นในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2519 ในชื่อสมาคมสหพันธ์คาราเต้-โดแห่งประเทศไทย หรือ FATKO ได้รับการรับรองจากการกีฬาแห่งประเทศไทยในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2530 เปลี่ยนชื่อเป็นสมาคมคาราเต้-โดแห่งประเทศไทย (TKF) ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2539 และปรับชื่อตามกฎหมายกีฬาจนเป็น สมาคมกีฬาคาราเต้แห่งประเทศไทย อย่างสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2559

เมื่อเส้นทางสู่ซีเกมส์ เอเชียนเกมส์ และโอลิมปิก วางอยู่บนกติกาของ WKF การที่สมาคมโฟกัสกับระบบนั้นจึงเป็นเรื่องที่เข้าใจได้ นักกีฬาทีมชาติต้องฝึกกติกาที่ใช้แข่งจริง ผมเคารพงานที่สมาคมทำมาตลอดหลายสิบปี เพราะการสร้างนักกีฬาให้ไปยืนบนเวทีนานาชาติไม่ใช่เรื่องง่ายเลย

แต่โครงสร้างแบบนี้ก็ทิ้งช่องว่างไว้ช่องหนึ่ง คือคนที่ฝึกสายปะทะเต็มแรงยังไม่มีเส้นทางแข่งขันในระบบเดียวกัน และนั่นคือช่องว่างแบบเดียวกับที่ญี่ปุ่นเคยมี ก่อนจะหาวิธีเชื่อมสองระบบเข้าหากันได้

ผมสอนสาย Shinkyokushin Karate ด้วยตัวเอง จึงพอมองเห็นอุปสรรคสามชั้นจากมุมของคนหน้างาน ชั้นแรกคือมวยไทยเป็นศิลปะการต่อสู้ประจำชาติที่คนไทยผูกพันอยู่แล้ว เมื่อพูดถึงการปะทะเต็มแรง คนส่วนใหญ่นึกถึงมวยไทยก่อนเสมอ ชั้นที่สองคือเทควันโดวางระบบสายดำสำหรับเด็กไว้กว้างและเข้าถึงง่าย ชั้นที่สามคือเส้นทางแข่งขันของรัฐผูกกับกติกา WKF ผู้ฝึกสายฟูลคอนแทกต์จึงยังไม่มีสนามในระบบนั้นให้ไปต่อ

โดโจของเราที่ IMAC Dojo คาราเต้ลาดพร้าว อยู่ในเครือข่าย WKO Thailand ซึ่งมี Shihan Fumiaki Frank Nagashima เป็น WKO Branch Chief Thailand เราจึงยืนด้วยลำแข้งตัวเองเป็นหลัก ไม่ได้รับงบสนับสนุนจากภาครัฐ แต่ผมเลือกทางนี้เพราะเชื่อในการฝึกที่วางความปลอดภัยและวินัยไว้ก่อนความเร็ว ใครที่มองหาที่ สอนต่อสู้ลาดพร้าว ซึ่งเน้นพื้นฐานที่ถูกต้องมากกว่าท่าที่ดูสวย ผมว่าเส้นทางนี้ตอบโจทย์กว่าที่คิด และคาราเต้ไม่ได้มีไว้สำหรับนักกีฬาเท่านั้น คนทำงาน ผู้ใหญ่ และเด็ก ต่างฝึกเพื่อสุขภาพและความมั่นใจได้เหมือนกัน

เรื่องของญี่ปุ่นสอนผมว่า เอกภาพไม่ได้เกิดจากการกลืนกติกาให้เหมือนกัน แต่เกิดจากความกล้าที่จะนั่งลงคุยกันและออกแบบช่องทางทำงานร่วมกันอย่างจริงใจ สองสายที่เคยเห็นต่างกันมานานยังลงนามเป็นองค์กรไมตรีได้ โดยที่ต่างฝ่ายไม่ต้องทิ้งตัวตนของตัวเอง

ผมจึงหวังว่าวันหนึ่งในอนาคตอันใกล้ คาราเต้สายฟูลคอนแทกต์ เช่น เกียวคุชินและ Shinkyokushin Karate จะมีโอกาสเข้าเป็นส่วนหนึ่งของสมาคมกีฬาคาราเต้แห่งประเทศไทย ในรูปแบบที่เหมาะกับบริบทบ้านเรา โดยอ้างอิงบทเรียนจากญี่ปุ่นที่พิสูจน์แล้วว่าทำได้จริง ความหวังนี้ไม่ได้ตั้งอยู่บนการเปรียบเทียบว่าใครถูกกว่า ทุกองค์กรล้วนทุ่มเทให้กับศาสตร์เดียวกัน และผมเคารพงานของทุกฝ่ายอย่างจริงใจ

ระหว่างที่ประตูบานนั้นยังไม่เปิด งานของผมที่ IMAC Dojo ก็ยังเหมือนเดิม คือถ่ายทอดทักษะ วินัย ความปลอดภัย และความเคารพต่อศาสตร์นี้ให้ลูกศิษย์ทุกคน ไม่ว่าเส้นทางการแข่งขันระดับชาติจะเปิดกว้างขึ้นหรือไม่ก็ตาม อยากคุยเรื่องการฝึกหรือมาดูคลาสจริง ดูเวลาเรียนได้ที่ หน้าตารางเรียนและค่าเรียน หรืออ่านประวัติผู้สอนได้ที่ โปรไฟล์ครูฝึก