คาราเต้ในไทยมีกี่สายสำนัก สายสำนักคาราเต้โดและคาราเต้แบบ Full Contact

ตามบันทึกที่รวบรวมไว้ใน หน้าประวัติคาราเต้ในประเทศไทย คาราเต้เริ่มแพร่เข้ามาราวปี พ.ศ. 2500 ผ่านนักท่องเที่ยวและชาวต่างชาติ ต่อมาช่วง พ.ศ. 2506 ถึง 2507 มีการประลองระหว่างมวยไทยกับคาราเต้ ซึ่งทำให้คนไทยเริ่มรู้จักวิชานี้ในวงกว้าง

จุดที่มักถูกยกเป็นหมุดหมายคือปี พ.ศ. 2508 เมื่อมีการสาธิตคาราเต้ในงานแข่งขันยูโด ณ อาคารยิมเนเซียม 1 กรีฑาสถานแห่งชาติ ต่อหน้าพระที่นั่งสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ โดยเซอิจิ มูราคามิ เป็นผู้สาธิต หลังจากนั้นจึงเริ่มมีการสอนที่บ้านพัก โดยมีศิษย์รุ่นแรกเพียงสี่ถึงห้าคน

ปี พ.ศ. 2509 เท็ตซึโอะ ซาดาฮิโร่ เข้ามาสอนอย่างจริงจัง และในปี พ.ศ. 2513 ชมรมคาราเต้แห่งแรกในสถาบันการศึกษาก็เกิดขึ้นที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ผมมักบอกลูกศิษย์ที่ IMAC Dojo ว่าศิลปะการต่อสู้ทุกแขนงเริ่มจากกลุ่มเล็ก ๆ แบบนี้เสมอ ความอดทนของครูรุ่นบุกเบิกคือสิ่งที่ทำให้คาราเต้ไทยเดินมาถึงวันนี้

คำตอบที่ซื่อสัตย์คือไม่มีตัวเลขทางการตัวเดียว ในญี่ปุ่นเอง ถ้านับตามรายชื่อองค์กรระดับสายที่สหพันธ์คาราเต้โดแห่งญี่ปุ่นเผยแพร่ จะได้ห้าองค์กร ขณะที่คนทั่วไปมักพูดถึงสี่สายหลัก และสายฟูลคอนแทกต์ก็อยู่นอกการนับนั้นอีกต่างหาก ในไทยยิ่งไม่มีองค์กรใดประกาศตัวเลขสรุป

เรื่องที่มาของชื่อ 空手 ระบบสายเข็มขัด Kyu และ Dan และการนับสายวิชาแบบละเอียด เขียนไว้ครบแล้วที่ คาราเต้คืออะไร คาราเต้มีกี่สาย ทั้งสายสำนักและสายเข็มขัด หน้านี้จะโฟกัสสิ่งที่ใช้ตัดสินใจได้จริงในบริบทไทย

กรอบที่ใช้ได้คือแบ่งตามกติกาการปะทะเป็นสองกลุ่ม กลุ่มแรกคือสายคาราเต้โดดั้งเดิมที่ใช้กติกาซุนโดเมะ คือยั้งแรงก่อนสัมผัสจริง กลุ่มที่สองคือคาราเต้แบบ Full Contact ที่ปะทะจริงเข้าลำตัวและขา เมื่อรู้ว่าโดโจหนึ่งอยู่กลุ่มไหน ท่านจะเดาได้ทันทีว่าการฝึก อุปกรณ์ และการสอบเลื่อนระดับจะหน้าตาประมาณไหน

สายดั้งเดิมที่พบได้ทั่วไปในไทยตรงกับสายที่รวมกันอยู่ใต้ สหพันธ์คาราเต้โดแห่งญี่ปุ่น ทั้งหมดใช้กติกาซุนโดเมะเหมือนกัน ต่างกันที่โครงสร้างร่างกายและวิธีสร้างแรง

ความต่างเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าสายไหนแข็งแรงกว่า แต่แปลว่าแต่ละสายฝึกร่างกายคนละแบบ โกจูริวยังมีการฝึกเสริมกำลังด้วยอุปกรณ์โบราณที่เรียกว่า 補助運動 (โฮโจ อุนโด แปลว่าการฝึกเสริม) ซึ่งใช้หินถ่วงมีด้ามอย่าง 力石 (จิอิชิ แปลว่าหินพลัง) และไม่มีอยู่ในหลักสูตรของโชโตกัน

คาราเต้แบบ Full Contact คือรูปแบบที่ปะทะจริงด้วยมือเปล่าเท้าเปล่า จุดกำเนิดคือสำนักเคียวคุชินไคกัน (Kyokushin Kaikan) ที่ปรมาจารย์โอยามะ มาสึทัตสึ ก่อตั้งขึ้น ต่อมาสายนี้แตกแขนงเป็นหลายองค์กร ซึ่งที่รู้จักในระดับนานาชาติคือ Shinkyokushin (新極真会) ภายใต้ WKO

กติกาที่ทำให้เรียกว่าปะทะจริงคือ ชกเข้าลำตัวได้เต็มแรง เตะศีรษะได้ แต่ห้ามชกด้วยมือเปล่าเข้าใบหน้าและลำคอขึ้นไป นี่คือกติกาการแข่งขัน ส่วนในคลาสเป็นคนละบริบท ครูผู้สอนกำหนดแบบฝึก อุปกรณ์ และระดับแรงตามประสบการณ์ของผู้เรียน

สิ่งที่รูปแบบนี้ให้ซึ่งกติกาคะแนนให้ไม่ได้ คือเทคนิคถูกทดสอบใต้แรงปะทะจริง ผู้ฝึกจึงต้องพัฒนาการเตะและการทุบลำตัวที่มีพลังใช้ได้จริง ไม่ใช่การแตะเบา ๆ เพื่อเก็บคะแนน และต้องเรียนรู้ที่จะยืนหยัดต่อไปเมื่อเหนื่อยและเจ็บ ซึ่งเป็นสิ่งที่ระบบคะแนนวัดไม่ได้

ในทางกลับกัน ศิลปะที่มีการปะทะย่อมมีความเสี่ยงบาดเจ็บที่ลดไม่ได้เป็นศูนย์ เราจึงไม่พูดว่าไม่มีความเสี่ยง สิ่งที่ทำได้คือจัดวางความเสี่ยงให้ถูก อ่านรายละเอียดกติกาและความเจ็บที่เกิดขึ้นจริงได้ที่ คาราเต้เคียวคุชินเจ็บไหม

เส้นทางการแข่งขันระดับชาติของไทยเดินบนกติกาคะแนนภายใต้ สมาคมกีฬาคาราเต้แห่งประเทศไทย ซึ่งเชื่อมกับระบบสากลของ สหพันธ์คาราเต้โลก องค์กรนี้เริ่มต้นในปี พ.ศ. 2519 ในชื่อ FATKO ก่อนจะเปลี่ยนชื่อตามกฎหมายกีฬาหลายครั้ง ไทม์ไลน์เต็มเขียนไว้แล้วที่ เส้นทางโอลิมปิกของคาราเต้ไทย

ในระบบ WKF การให้คะแนนแบ่งเป็นสามระดับ คือ 一本 (อิปปง) สามคะแนน 技あり (วาซะอาริ) สองคะแนน และ 有効 (ยูโค) หนึ่งคะแนน ผู้ที่ทำคะแนนนำถึงแปดคะแนนเป็นฝ่ายชนะ ส่วนสายฟูลคอนแทกต์เดินบนเส้นทางของตัวเอง โดยมีองค์กรต้นทางฝั่งญี่ปุ่นกำกับมาตรฐานการสอบและการแข่งขันแยกออกไป

ก่อนตัดสินใจ สามคำถามนี้ช่วยได้มากกว่าการดูรูปในเว็บ หนึ่งคือโดโจนี้สังกัดองค์กรใด และใช้เกณฑ์การสอบของใคร สองคือครูผู้สอนได้รับการรับรองจากองค์กรนั้นในระดับใด และสามคือขอเข้าชมการฝึกในเวลาคลาสกลุ่มได้หรือไม่ เพื่อดูบรรยากาศจริงก่อนตัดสินใจ

คำถามข้อแรกสำคัญเป็นพิเศษกับคำว่าเคียวคุชิน เพราะชื่อนี้วันนี้มีหลายองค์กรที่ดูแลเครือข่ายของตัวเองอยู่ การเห็นคำว่าฟูลคอนแทกต์บนป้ายจึงยังไม่บอกว่าโดโจนั้นเชื่อมกับองค์กรต้นสังกัดในญี่ปุ่นอย่างไร

ที่ IMAC Dojo เราสอน Shinkyokushin Karate ซึ่งเป็นสายฟูลคอนแทกต์ในสายเคียวคุชิน การฝึกและการสอบอยู่ภายใต้ Shihan Fumiaki Frank Nagashima ตำแหน่ง Branch Chief ประเทศไทยของ WKO เกณฑ์ที่ใช้กับผู้เรียนคนหนึ่งจึงเป็นเกณฑ์เดียวกับที่ใช้ทั้งสาย ไม่ใช่มาตรฐานที่โรงฝึกตั้งขึ้นเอง

และสำหรับผู้เริ่มต้นที่กังวลกับคำว่าปะทะจริง หลักสูตรเริ่มจากท่ายืน การชก การเตะ การป้องกัน การทรงตัว และการเคลื่อนไหวเบื้องต้น ครูจะปรับแบบฝึก คู่ฝึก และระดับความหนักให้เหมาะกับอายุ รูปร่าง และเป้าหมายของแต่ละคน ไม่มีใครถูกผลักขึ้นไปปะทะตั้งแต่วันแรก

อยากเห็นว่าระบบการสอบเลื่อนระดับทำงานอย่างไร ดูได้ที่ คอร์สทบทวนการสอบเลื่อนระดับ และเรื่องที่สายนี้เดินทางจากญี่ปุ่นมาถึงไทยได้อย่างไร อ่านต่อได้ที่ Shinkyokushin Karate จากญี่ปุ่นสู่ประเทศไทย