กติกาแข่งขันยูโดที่ญี่ปุ่นกับไทยต่างกันตรงไหน ? ควรรู้ก่อนไปแข่งที่ญี่ปุ่น

เวลาพูดว่าไปแข่งที่ญี่ปุ่น หลายคนคิดว่าเป็นการเปลี่ยนประเทศเฉย ๆ แต่จริง ๆ แล้วอาจเป็นการเปลี่ยนกติกาด้วย เพราะญี่ปุ่นไม่ได้ใช้กติกาเล่มเดียว การเตรียมตัวจึงต้องเริ่มจากคำถามว่ารายการที่เราจะลงใช้ระเบียบของใคร ไม่ใช่แค่ซ้อมให้หนักขึ้น

ครูยูโดของเราสี่ท่านถือวุฒิดั้งจากสมาคมกีฬายูโดแห่งประเทศไทย โดย Ryu และ Rain อยู่ระดับดั้ง 2 ส่วน Ken และ Michelle อยู่ระดับดั้ง 1 และ Ken ยังได้รับการรับรองจากโคโดกังที่ญี่ปุ่นอีกทางหนึ่งด้วย รายละเอียดหลักสูตรและทีมครูดูได้ที่ คอร์สยูโดของ IMAC Dojo

ในปี 2017 IJF ปรับกติกาครั้งใหญ่เพื่อเตรียมสู่โอลิมปิกโตเกียว โดยยกเลิกคะแนนยูโกะ เหลือเพียงอิปปงกับวาซาอาริ พร้อมลดเวลากดล็อกที่ได้วาซาอาริจาก 15 วินาทีเหลือ 10 วินาที ลดจำนวนชิโดที่ทำให้แพ้ฟาวล์จาก 4 ครั้งเหลือ 3 ครั้ง และกำหนดเวลาแข่งให้เท่ากันที่ 4 นาทีทั้งชายและหญิง

แต่ถ้าเปิดดู หน้ากติกาของสหพันธ์ยูโดแห่งประเทศญี่ปุ่น จะเห็นว่ายูโกะยังอยู่ในระบบคะแนนที่ใช้ในประเทศ โดยให้กับการทุ่มที่คู่ต่อสู้ลงด้านข้าง ไหล่ หรือสะโพก และให้กับการกดล็อกที่ทำได้ 5 ถึงไม่ถึง 10 วินาที นี่คือเหตุผลที่นักกีฬาบางคนงงว่าทำไมกดล็อกสั้น ๆ แล้วได้คะแนนในรายการหนึ่ง แต่ไม่ได้ในอีกรายการ

สิ่งที่ต้องเน้นคือเวลากดล็อกสำหรับอิปปงและวาซาอาริของทั้งสองฝั่งเท่ากัน คือ 20 วินาทีและ 10 ถึงไม่ถึง 20 วินาที ตามลำดับ ความต่างอยู่ที่ว่ามีชั้นคะแนนที่สามหรือไม่ ใครที่เคยอ่านเจอว่าเวลากดล็อกของสองระบบไม่เท่ากัน แนะนำให้กลับไปดูต้นทางอีกครั้ง เพราะข้อมูลที่คลาดเคลื่อนเรื่องนี้มีอยู่มากในอินเทอร์เน็ตภาษาไทย

IJF เริ่มจำกัดการจับขาตั้งแต่ปี 2010 และห้ามเต็มรูปแบบในปี 2013 ด้วยเหตุผลว่าต้องการให้ยูโดมีเอกลักษณ์ต่างจากมวยปล้ำ ส่วน โคโดกัง ซึ่งเป็นสถาบันต้นทางของวิชา ไม่เคยตัดเทคนิคกลุ่มนี้ออกจากระบบการฝึก เพราะถือเป็นวิธีทำลายจุดศูนย์ถ่วงที่อยู่ในตำรามาแต่เดิม

จุดที่น่าสนใจคือเมื่อปี 2025 รายการชิงแชมป์แห่งประเทศญี่ปุ่นประกาศให้จับขาได้อีกครั้ง โดยมติของคณะกรรมการจัดการแข่งขันซึ่งมีโคโดกังร่วมอยู่ด้วย เงื่อนไขคือผู้แข่งต้องจับเสื้อคู่ต่อสู้ไว้ก่อนแล้วจึงแตะใต้เข็มขัดได้ ถ้าจับเสื้อกับจับขาเกิดขึ้นพร้อมกันยังถือเป็นชิโดอยู่ และนี่เป็นกติกาเฉพาะของรายการนั้น ไม่ใช่กติกาสากล

ที่ต้องรู้คู่กันคือฝั่ง สหพันธ์ยูโดนานาชาติ เคยมีแนวทางจะปลดล็อกการจับขาสำหรับโอลิมปิกลอสแอนเจลิส 2028 แล้วกลับลำยกเลิกไป สรุปคือตอนนี้สองฝั่งเดินสวนทางกัน ญี่ปุ่นเปิดในรายการของตัวเอง ส่วนเวทีสากลยังปิด

ตารางนี้ตั้งใจให้สั้นและตรวจสอบได้ทุกช่อง แทนที่จะยาวแล้วมีตัวเลขที่หาต้นทางไม่เจอ จะเห็นว่าหลายช่องเหมือนกัน ซึ่งตัวมันเองก็เป็นคำตอบที่มีประโยชน์

เมื่อวันที่ 24 มกราคม 2022 สหพันธ์ยูโดแห่งประเทศญี่ปุ่นมีมติแก้ระเบียบการแข่งขันรุ่นเยาวชน โดยห้ามท่ารัดคอในระดับมัธยมต้นทั้งหมด มีผลตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2022 นับเป็นการทบทวนระเบียบชุดนี้ครั้งแรกในรอบ 45 ปี เหตุผลคือพบว่ามีนักกีฬาวัยนี้หมดสติจากการถูกรัดคอแม้ในรายการระดับประเทศ ส่วนระดับประถมนั้นห้ามทั้งท่ารัดคอและท่าหักข้อต่ออยู่แล้ว

การปฏิรูปฝั่งเยาวชนของญี่ปุ่นไม่ได้หยุดแค่เรื่องท่า แต่ไปถึงการยกเลิกรายการแข่งขันระดับประเทศของรุ่นประถมด้วย ซึ่งผมเขียนถึงเรื่องนั้นไว้แล้วใน ยูโดกับยิวยิตสูในญี่ปุ่น สำหรับผู้ปกครองที่กำลังชั่งใจ ผมคิดว่าข่าวแบบนี้ควรอ่านเป็นสัญญาณที่ดี ไม่ใช่สัญญาณอันตราย เพราะแปลว่าประเทศต้นตำรับยอมแก้ระบบของตัวเองเมื่อพบว่าเด็กเสี่ยง

ระเบียบผู้ตัดสินของ IJF กำหนดว่าการโค้งคำนับแบบยืนให้ก้มที่เอวประมาณ 30 องศา ส่วน หน้าเรื่องมารยาทของสหพันธ์ยูโดแห่งประเทศญี่ปุ่น อธิบายว่าการโค้งแบบเคเรประมาณ 30 องศา ต่างจากไฮเรที่ประมาณ 45 องศา และมีจารีตที่เรียกว่า 左座右起 คือนั่งลงโดยเริ่มจากซ้าย และลุกขึ้นโดยเริ่มจากขวา

เรื่องการดีใจหลังชนะ ผมอยากให้เข้าใจตามจริงว่านี่เป็นเรื่องของมารยาทที่กรรมการและผู้ใหญ่ในวงการมองอยู่ ไม่ใช่ว่ามีกติกาข้อหนึ่งเขียนไว้ว่าจะริบชัยชนะทันที การชูกำปั้นหรือกระโดดดีใจใส่คู่ต่อสู้จึงไม่ทำให้แพ้ในทันที แต่ขัดกับหลักจิตะ เคียวเอ ที่วงการยึดถือ และทำให้ภาพลักษณ์ของนักกีฬาเสียโดยไม่จำเป็น

สำหรับผู้ปกครองที่อ่านมาถึงตรงนี้แล้วสนใจให้ลูกเริ่มยูโด ที่ IMAC Dojo คลาสยูโดรับผู้เรียนตั้งแต่อายุ 8 ปีขึ้นไป และเริ่มจากอุเคมิหรือการล้มอย่างปลอดภัยก่อนเสมอ อ่านเรื่องอุเคมิแบบละเอียดได้ที่ อุเคมิคืออะไร และถ้าอยากรู้จักที่มาของวิชาก่อน อ่านได้ที่ ยูโดคืออะไร